I. Quốc hội có thẩm quyền phê duyệt đối với các dự án nào?
Theo điều 30 Luật đầu tư 2020 về thẩm quyền xét duyệt chủ trương đầu tư của quốc hội quy định:
Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư sau đây:
1. Dự án đầu tư ảnh hưởng lớn đến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, bao gồm:
a) Nhà máy điện hạt nhân;
b) Dự án đầu tư có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng phòng hộ biên giới từ 50 ha trở lên; rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay và rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển từ 500 ha trở lên; rừng sản xuất từ 1.000 ha trở lên;
2. Dự án đầu tư có yêu cầu chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa nước từ 02 vụ trở lên với quy mô từ 500 ha trở lên;
3. Dự án đầu tư có yêu cầu di dân tái định cư từ 20.000 người trở lên ở miền núi, từ 50.000 người trở lên ở vùng khác;
4. Dự án đầu tư có yêu cầu áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt cần được Quốc hội quyết định.
Theo đó, Quốc hội có thẩm quyền phê duyệt các dự án mang tính quốc gia, chiến lược liên quan đến các vấn đề tài nguyên quốc gia, năng lượng, môi trường, dự án áp dụng chính sách đặc biệt.
II. Quốc hội có thẩm quyền phê duyệt các dự án trên tại sao?
Các dự án liên quan đến môi trường và tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng xấu môi trường mang ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển bền vững của quốc gia. Không chỉ yếu tố kinh tế-xã hội cần phát triển nhanh bền mà môi trường cũng cần phải phát triển bền vững song song với đó như vậy mới cân bằng ổn định sự phát triển chung.
Dự án liên quan đến đất trồng lúa có ảnh hưởng lớn đến an ninh lương thực quốc gia, nguồn lương thực chính của Việt Nam là lúa gạo do đó cần bảo vệ tốt loại đất này. Đồng thời, đất trồng lúa cũng được bảo vệ nghiêm ngặt trong nguyên tắc Luật Đất đai 2013 và Luật Đất đai 2024 hiệu lực từ 1/1/2025 đảm bảo duy trì ổn định quốc gia trong vấn đề lương thực.
Các dự án tái định cư, dự án áp dụng chính sách đặc biệt thuộc diện dự án mang tính chất nhạy cảm liên quan đến đảm bảo quyền và lợi ích con người cũng như điều tiết hoạt động quốc gia cần sự thống nhất, điều phối của cơ quan quyền lực cao nhất.
Do đó, Quốc hội cần phải can thiệp, đièu chỉnh các các hoạt động, dự án đầu tư mang tính quốc gia, chiến lược liên quan quy mô rộng và có tính chiều sâu, ảnh hưởng nhiều chủ thể, đối tượng trong quan hệ pháp luật.
