Trên thực tế, nhiều người vẫn chủ quan, có thói quen điều khiển xe máy chở hai người một cách vô tư mà không để ý rằng hành vi này có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn khi tham gia giao thông và bị xử phạt theo luật hiện hành.
Theo quy định tại điểm g, khoản 2, điều 7, Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), người điều khiển xe mô tô hai bánh hoặc xe gắn máy sẽ bị phạt tiền từ 400.000 - 600.000 đồng nếu chở theo hai người. Trường hợp chở ba người trở lên, mức phạt sẽ tăng lên từ 600.000 - 800.000 đồng theo điểm b, khoản 3 của điều luật này.
Đáng chú ý, trong trường hợp chở hai người hoặc ba người trở lên mà gây ra tai nạn giao thông, người điều khiển phương tiện sẽ bị xử phạt nặng hơn, với mức tiền phạt từ 10 - 14 triệu đồng, đồng thời bị trừ 10 điểm trên giấy phép lái xe. Quy định này được nêu rõ tại điểm b, khoản 10 và điểm d, khoản 13, điều 7 của Nghị định 168.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp chở hai người trên xe máy đều bị xem là vi phạm và xử phạt.
Trường hợp nào chở hai người trên xe máy nhưng không bị phạt?
Từ ngày 1.1.2025, luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 sẽ thay thế cho luật Giao thông đường bộ 2008 và có nhiều thay đổi, trong đó có quy định số trường hợp được phép chở hai người trên mô tô, xe máy.
Cụ thể, căn cứ khoản 1, điều 33, luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển xe mô tô hai bánh, xe gắn máy được phép chở tối đa hai người nếu rơi vào một trong bốn trường hợp gồm chở người bệnh đi cấp cứu; áp giải người có hành vi vi phạm pháp luật; chở trẻ em dưới 12 tuổi hoặc chở người già yếu, người khuyết tật.
So với luật Giao thông đường bộ năm 2008, luật mới đã có một số thay đổi. Trước đây, theo khoản 1, điều 30 của luật cũ, người điều khiển xe chỉ được chở tối đa hai người nếu thuộc một trong ba trường hợp chở người bệnh đi cấp cứu; áp giải người vi phạm pháp luật hoặc chở trẻ em dưới 14 tuổi.
Như vậy, luật mới đã thay đổi độ tuổi trẻ em từ dưới 14 xuống còn dưới 12 tuổi, đồng thời bổ sung thêm trường hợp chở người già yếu hoặc người khuyết tật. Đây được xem là điều chỉnh phù hợp với thực tế hiện nay.
Một điểm quan trọng cần lưu ý là cụm từ "tối đa hai người" được ghi rõ trong luật. Điều này có nghĩa, ngay cả khi thuộc các trường hợp được chở hai người như đã nêu, người điều khiển xe cũng không được phép chở hơn hai người.
Ngoài ra, theo khoản 2, điều 33 của luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024, người điều khiển xe và người được chở trên xe mô tô hai bánh, xe mô tô ba bánh hoặc xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và cài quai đúng cách. Việc không tuân thủ yêu cầu này cũng bị xử phạt.
Với những quy định mới nêu trên, người tham gia giao thông cần nắm rõ để tránh vi phạm, đồng thời nâng cao ý thức an toàn khi điều khiển phương tiện, nhất là trong bối cảnh tai nạn giao thông liên quan đến xe máy vẫn đang chiếm tỷ lệ cao tại Việt Nam.
