Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9, trả lời báo chí về vấn đề bốc thăm chọn môn thi thứ 3 vào lớp 10, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết, Bộ này đang xin ý kiến để sửa đổi quy chế thi THCS và THPT, trong đó về phương thức xét tuyển, tuyển sinh lớp 10 THPT có đưa ra 2 phương thức là xét tuyển và thi tuyển. Về thi tuyển, dự thảo quy định số lượng thi là 3 môn gồm Toán, Ngữ văn và một môn thi do Sở GD&ĐT tổ chức bốc thăm ngẫu nhiên.
Trả lời về việc vì sao phải bốc thăm lựa chọn môn thi, thời gian qua, kỳ thi vào lớp 10 do các địa phương chủ động về số môn, thời lượng, đề thi. Bộ nhận thấy đa số tỉnh, thành chọn thi ba môn, khoảng 3-4 nơi thi hai môn. Thời gian thi từng môn cũng không giống nhau, có nơi 120 phút, nơi 60-90 phút. Việc tổ chức không đồng nhất, tạo ra bất cập trong việc kiểm tra, đánh giá việc dạy và học. Vì vậy, Bộ dự kiến ban hành Quy chế tuyển sinh THCS và THPT mới, nhằm đưa ra một số tiêu chí khung cho cả nước.
Theo dự kiến, kỳ thi vào lớp 10 công lập diễn ra với 3 môn, gồm Toán và Ngữ văn, cùng môn thứ 3 - nằm trong những môn được đánh giá bằng điểm số (Ngoại ngữ, Giáo dục công dân, Khoa học Tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học). Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cũng nhìn nhận phương thức chọn môn thứ 3 "được quan tâm nhất". Nếu để địa phương tự chọn, việc này có thể ảnh hưởng bởi ý chí chủ quan của người đứng đầu, gây ra nhiều hệ lụy. Nhưng nếu chọn một môn cố định, Bộ lo gây ra tình trạng học tủ, học lệch. Như thế, học sinh không được chuẩn bị đầy đủ phẩm chất và năng lực theo yêu cầu của chương trình mới.
Do đó, Bộ đang nghiên cứu các hình thức để chọn môn thứ 3, có thể năm nay thi môn xã hội, năm sau thi tự nhiên, sau nữa môn khác, hoặc có thể rút thăm. Bộ đang lấy ý kiến về những phương án này".
Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết thêm, phương án thi lớp 10 được xây dựng trên ba nguyên tắc cốt lõi. Một là không gây áp lực, tốn kém, giảm áp lực cho học sinh, phụ huynh và xã hội. Hai là hướng tới mục tiêu giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu của chương trình mới về phẩm chất, năng lực học sinh. Ba là phương thức tuyển sinh phải gắn kết được với quá trình kiểm tra, đánh giá trên lớp. Điều này nghĩa là môn nào nằm trong chương trình, được đánh giá, cho điểm, thì hoàn toàn có thể được sử dụng để kiểm tra, đánh giá trong các kỳ thi.
Theo kế hoạch của Bộ, giữa tháng 10, dự thảo Quy chế tuyển sinh THCS và THPT sẽ được công khai để lấy ý kiến người dân, rồi ban hành vào tháng 11. Năm 2025 là năm đầu tiên kỳ thi lớp 10 được tổ chức theo chương trình giáo dục phổ thông mới (chương trình 2018). So với chương trình cũ, nhiều môn được dạy tích hợp như Lịch sử - Địa lý và Khoa học tự nhiên (Vật lý, Hóa học, Sinh học). Vì vậy, định hướng đề, nội dung và số lượng môn thi được phụ huynh và thí sinh rất quan tâm.
