1. Các hình thức xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức gây lãng phí theo Nghị định 267/2026/NĐ-CP
Căn cứ Điều 7 Nghị định 267/2026/NĐ-CP, cán bộ, công chức, viên chức vi phạm sẽ chịu một trong các hình thức kỷ luật: khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc buộc thôi việc. Cụ thể: hình thức cách chức dành riêng cho cá nhân đảm nhiệm vị trí lãnh đạo, quản lý; hình thức buộc thôi việc áp dụng đối với công chức, viên chức. Các trường hợp áp dụng chi tiết gồm:
1.1. Trường hợp áp dụng hình thức khiển trách
Kỷ luật khiển trách được áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi gây lãng phí khi thuộc một trong các căn cứ:
- Vi phạm lần đầu và gây tổn thất từ 02 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng;
- Vi phạm lần đầu gây thiệt hại từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng nhưng có căn cứ giảm nhẹ mức kỷ luật theo quy định;
- Không ban hành hoặc chậm trễ trong việc ban hành, sửa đổi, bổ sung các quy phạm pháp luật liên quan đến định mức, tiêu chuẩn, chế độ trong công tác tiết kiệm, chống lãng phí, từ đó dẫn đến lãng phí.
1.2. Trường hợp áp dụng hình thức cảnh cáo
Kỷ luật cảnh cáo được áp dụng khi cán bộ, công chức, viên chức gây lãng phí thuộc các trường hợp:
- Tái phạm sau khi đã bị kỷ luật khiển trách (trừ trường hợp phải cứu xét trách nhiệm hình sự);
- Vi phạm lần đầu với mức thiệt hại từ 50 triệu đồng đến 75 triệu đồng.
1.3. Trường hợp áp dụng hình thức cách chức
Hình thức cách chức áp dụng cho người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý khi rơi vào các tình huống:
- Tái phạm sau khi đã bị xử lý cảnh cáo theo quy định tại khoản 2 Điều 7 (trừ trường hợp phải truy cứu trách nhiệm hình sự);
- Gây lãng phí lần đầu với giá trị tổn thất trên 75 triệu đồng nhưng chưa đến mức bị bãi nhiệm hay buộc thôi việc, đồng thời người vi phạm thành khẩn tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả và thuộc diện được xem xét giảm nhẹ mức kỷ luật.
1.4. Trường hợp áp dụng hình thức buộc thôi việc
Hình thức buộc thôi việc áp dụng đối với công chức, viên chức gây lãng phí trong các trường hợp:
- Tái phạm sau khi đã bị cách chức (đối với lãnh đạo, quản lý) hoặc đã bị cảnh cáo (đối với người không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý), trừ trường hợp bị xem xét xử lý hình sự;
- Vi phạm lần đầu gây thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng người vi phạm không tiếp thu, không sửa chữa, không chủ động khắc phục hậu quả và rơi vào các trường hợp tăng nặng mức kỷ luật theo pháp luật hiện hành.
2. Hình thức kỷ luật đối với người đứng đầu và cấp phó khi để xảy ra lãng phí
Theo Điều 6 Nghị định 267/2026/NĐ-CP, người đứng đầu hoặc cấp phó buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm để xảy ra hành vi gây lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp hoặc lĩnh vực được giao phụ trách sẽ bị xử lý kỷ luật tương ứng với mức độ vi phạm hình sự của hành vi đó:
- Khiển trách: Áp dụng khi hành vi gây lãng phí xảy ra tại cơ quan, đơn vị bị truy cứu trách nhiệm hình sự với hình phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm.
- Cảnh cáo: Áp dụng khi hành vi lãng phí bị xử lý hình sự bằng mức án tù từ trên 03 năm đến 07 năm.
- Cách chức: Áp dụng khi hành vi lãng phí bị xử lý hình sự với khung hình phạt tù từ trên 07 năm đến 20 năm, tù chung thân hoặc tử hình.
3. Xử lý vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí
Bên cạnh các hành vi trực tiếp gây lãng phí, Điều 8 Nghị định 267/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể mức kỷ luật đối với các vi phạm trong khâu tổ chức, thực thi công tác phòng, chống lãng phí:
3.1. Các trường hợp bị khiển trách
Áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức vi phạm lần đầu khi:
- Gây cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán về tiết kiệm, chống lãng phí của cơ quan có thẩm quyền;
- Gây cản trở hoặc thiếu trách nhiệm đối với việc xác minh, giải quyết, xử lý và tổ chức thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo về tiết kiệm, chống lãng phí.
3.2. Các trường hợp bị cảnh cáo
Áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức rơi vào một trong các trường hợp:
- Tái phạm sau khi đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức khiển trách theo quy định tại khoản 1 Điều 8;
- Vi phạm các quy định về bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí cũng như người thân của họ.
4. Thời điểm áp dụng và nguyên tắc hiệu lực của Nghị định 267/2026/NĐ-CP
- Thời điểm có hiệu lực: Theo khoản 1 Điều 29, Nghị định 267/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026.
- Quy định chuyển tiếp:
- Hành vi vi phạm đã được xem xét, xử lý trước ngày 01/07/2026 sẽ tiếp tục tuân thủ theo các quy định pháp luật tại thời điểm diễn ra vi phạm.
- Hành vi diễn ra trước ngày 01/07/2026 nhưng chỉ được xem xét, xử lý sau thời điểm này sẽ áp dụng Nghị định 267/2026/NĐ-CP hoặc quy định tại thời điểm vi phạm — ưu tiên lựa chọn quy định có lợi hơn cho người bị xử lý.
- Nguyên tắc chung: Những nội dung về nguyên tắc, thẩm quyền, trình tự và thủ tục xử lý kỷ luật không đề cập trong Nghị định này sẽ được thực hiện theo các quy định pháp luật hiện hành khác về xử lý kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức.
