Nội dung văn bản tập trung định hướng quy trình xác minh lịch sử địa chính, đồng thời chuẩn hóa cơ chế cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Về việc xác định bản chất pháp lý của diện tích do Hợp tác xã giao trước thời điểm ban hành Nghị định số 64-CP ngày 27/09/1993, cơ quan quản lý chuyên ngành viện dẫn tính liên tục của hệ thống pháp luật qua các thời kỳ liên quan đến việc khởi tạo và quản lý quỹ đất công ích. Cơ quan chức năng cấp cơ sở có trách nhiệm đối soát hệ thống hồ sơ, tư liệu địa chính lưu trữ qua từng giai đoạn để kết luận thửa đất đó có thuộc phạm vi quỹ đất công ích hay không. Khi hệ thống lưu trữ địa chính không cung cấp đủ bằng chứng khẳng định nguồn gốc đất công ích, người đang sử dụng đất sẽ được xem xét cấp văn bằng bảo hộ theo các quy định hiện hành. Trong trường hợp thửa đất được xác định thuộc quỹ đất công ích được quản lý đúng quy định nhưng người dân đã thực hiện hành vi lấn, chiếm trước thời điểm 01/07/2014, quy trình cấp Giấy chứng nhận sẽ được giải quyết dựa trên quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai năm 2024 và điểm e khoản 2 Điều 11 Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội.
Nhằm phát hiện các vi phạm về mục đích khai thác, Cục Quản lý đất đai chỉ dẫn việc so sánh đối chiếu giữa mục đích được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận ban đầu với hiện trạng sử dụng thực tế của người dân. Đối với hoạt động xét cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho hộ gia đình và cá nhân, các văn bản pháp lý làm căn cứ được quy định chi tiết tại Điều 137 Luật Đất đai năm 2024. Trong tình huống người sử dụng đất không có các giấy tờ chứng minh theo quy định nêu trên, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành thẩm tra tính chất sử dụng đất ổn định dựa trên khoản 38 Điều 3 của Luật Đất đai, kết hợp chứng cứ về mốc thời gian và mục đích khai thác được ghi nhận tại Phụ lục I ban hành kèm Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ để quyết định áp dụng Điều 138 hoặc Điều 139 trong quá trình thụ lý.
Liên quan đến phương án xử lý các sai phạm đất đai phát sinh trước mốc thời gian 01/07/2014, Luật Đất đai năm 2024 thiết lập các quy tắc giải quyết phân hóa theo từng nhóm hành vi. Theo đó, việc chiếm dụng chỉ giới đường giao thông, hành lang an toàn công trình công cộng hoặc đất xây dựng trụ sở cơ quan về nguyên tắc sẽ bị thu hồi không đền bù; trừ trường hợp quy hoạch điều chỉnh đã loại bỏ diện tích đó khỏi phạm vi bảo vệ thì người sử dụng được xem xét cấp Giấy chứng nhận và thực hiện nghĩa vụ tài chính. Đối với diện tích lấn, chiếm đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường, thẩm quyền xử lý thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông qua việc thu hồi bàn giao cho Ban quản lý rừng hoặc chủ đầu tư dự án hạ tầng, đồng thời mở ra cơ chế giao đất, khoán bảo vệ rừng hoặc công nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp, đất ở nếu không thuộc phạm vi quy hoạch rừng đặc dụng, rừng phòng hộ. Các trường hợp lấn, chiếm khác hoặc sử dụng không đúng mục đích ban đầu nhưng bảo đảm sự phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch xây dựng đều thuộc diện được xem xét cấp Giấy chứng nhận; trường hợp không phù hợp quy hoạch thì chỉ được tạm thời khai thác giữ nguyên hiện trạng cho đến khi Nhà nước thu hồi.
Bên cạnh đó, hộ gia đình và cá nhân canh tác trên đất nông nghiệp do tự khai hoang không có tranh chấp được Nhà nước công nhận quyền sử dụng và cấp Giấy chứng nhận trong phạm vi hạn mức giao đất của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, riêng phần diện tích vượt hạn mức phải chuyển sang hình thức thuê đất. Mọi hành vi vi phạm pháp luật đất đai phát sinh từ ngày 01/07/2014 trở về sau đều bị áp dụng chế tài kiên quyết, Nhà nước không xem xét cấp Giấy chứng nhận và tiến hành xử lý nghiêm theo quy định hiện hành.
Nguồn: https://lsvn.vn/giai-dap-ve-viec-xac-dinh-nguon-goc-va-cap-giay-chung-nhan-quyen-su-dung-dat-a179265.html
