Dự thảo quy định về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng) đang đề xuất ghi nhận đầy đủ tên của các thành viên có chung quyền sở hữu đối với thửa đất thuộc hộ gia đình hoặc thuộc sở hữu chung của nhiều người. Đề xuất này đã nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận, kéo theo nhiều thắc mắc về cơ chế cấp sổ mới cũng như lo ngại việc ghi nhận tất cả các tên thành viên có thể gây "quá tải" trang sổ.
Giải đáp về đối tượng được cấp sổ hồng hộ gia đình, luật sư Nguyễn Hải Long (Đoàn luật sư TP.HCM) cho biết theo quy định pháp luật đất đai, hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng, đang cùng sinh sống và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận hoặc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Trong khi các Luật Đất đai từ năm 1987 đến 2013 đều công nhận hộ gia đình là chủ thể sử dụng đất (chủ yếu là đất nông nghiệp) và cấp sổ cho đại diện hộ, thì Luật Đất đai 2024 đã bỏ chủ thể này để chuyển sang cá nhân hóa người đứng tên.
Việc không cấp sổ hồng mới cho hộ gia đình không làm mất đi quyền lợi của các thành viên. Thay vào đó, khi hộ gia đình thực hiện các thủ tục như chia tách đất, thừa kế hay mua bán để cấp đổi sổ mới, giấy chứng nhận sẽ ghi nhận cụ thể tất cả các thành viên cùng có quyền sử dụng đất thay vì chỉ ghi tên chủ hộ như trước đây. Khi giao dịch mua bán hay thừa kế, công chứng viên sẽ yêu cầu văn bản xác nhận từ cơ quan công an để xác định chính xác danh sách các thành viên thuộc hộ gia đình tại thời điểm được cấp sổ ban đầu, qua đó bảo đảm tối đa quyền lợi hợp pháp của mọi người.
Về lo ngại sổ hồng bị quá tải do ghi tên quá nhiều người, luật sư Hải Long cho rằng điều này khó xảy ra trên thực tế. Danh sách thành viên được ghi lên sổ mới chỉ căn cứ vào những người thuộc hộ gia đình tại đúng thời điểm cấp sổ trước kia, chứ không bao gồm toàn bộ con cháu phát sinh thuộc hàng thừa kế sau này. Bên cạnh đó, đại diện Văn phòng Đăng ký đất đai TP.HCM cho biết lượng đất hộ gia đình trên địa bàn thành phố không lớn, chủ yếu là đất nông nghiệp tồn lưu từ các thời kỳ trước.
Hiện nay, cơ quan nhà nước có thể cấp một sổ chung giao cho người đại diện hoặc cấp riêng từng bản cho từng thành viên theo nhu cầu. Nhằm tối ưu không gian hiển thị trên mẫu sổ hồng 2 trang mới thay cho loại 4 trang trước đây, cơ quan cấp sổ chỉ ghi tên người đại diện hoặc các đồng sở hữu theo thỏa thuận, đồng thời tích hợp mã QR. Người dân chỉ cần quét mã QR trên sổ hồng là có thể truy xuất đầy đủ danh sách thông tin của tất cả các thành viên có chung quyền sử dụng đất.
