Tư vấn

I. Thi hành án dân sự là gì?

Khái niệm: Thi hành án dân sự (THADS) là quá trình cơ quan THADS tổ chức thực hiện các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án, trọng tài thương mại, hoặc cơ quan có thẩm quyền.

• Căn cứ pháp lý (CCPL): Điều 2 Luật Thi hành án dân sự (THADS) 2008, sửa đổi 2014.

II. Khi nào được yêu cầu thi hành án?

Người dân được quyền yêu cầu cơ quan THADS thi hành khi:

1. Bản án/quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

2. Đã có phần tuyên rõ nghĩa vụ (trả tiền, giao tài sản, cấp dưỡng…).

3. Đơn yêu cầu được nộp trong thời hạn 05 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực.

• CCPL: Điều 30 Luật THADS.

III. Thủ tục yêu cầu thi hành án

1. Chuẩn bị hồ sơ

• Đơn yêu cầu thi hành án (theo mẫu).

• Bản án/quyết định có hiệu lực (bản chính hoặc bản sao).

• CMND/CCCD, giấy tờ liên quan.

2. Nơi nộp hồ sơ

• Chi cục Thi hành án dân sự cấp huyện nơi người phải thi hành cư trú hoặc có tài sản.

• CCPL: Điều 35 Luật THADS.

3. Tiếp nhận và ra quyết định thi hành án

• Trong 5 ngày kể từ ngày nhận đơn hợp lệ, Chấp hành viên phải ra Quyết định thi hành án.

• Thời điểm bắt đầu tổ chức THA: sau khi ra quyết định.

• CCPL: Điều 36 Luật THADS.

IV. Quyền và nghĩa vụ của người được thi hành án

1. Quyền của người được thi hành án

Người được thi hành án có quyền:

1. Yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế.

2. Đề nghị thay đổi chấp hành viên.

3. Nhận tiền, tài sản theo kết quả thi hành.

4. Khiếu nại, tố cáo nếu cơ quan THADS làm sai.

• CCPL: Điều 7 Luật THADS.

2. Nghĩa vụ của người được THA

• Cung cấp thông tin về người phải thi hành án.

• Chịu chi phí THA trong một số trường hợp.

• CCPL: điểm a Điều 7 Luật THADS.

V. Quyền và nghĩa vụ của người phải thi hành án

1. Quyền

• Tự nguyện thi hành án.

• Trả dần hoặc xin gia hạn (nếu được chấp nhận).

• Khiếu nại nếu thấy thi hành không đúng quy định.

• CCPL: Điều 7 Luật THADS.

2. Nghĩa vụ

• Chấp hành đúng, đủ nghĩa vụ tuyên trong bản án.

• Kê khai tài sản trung thực.

• Chịu cưỡng chế nếu cố tình không thi hành.

• CCPL: điểm a Điều 7 Luật THADS.

VI. Các biện pháp cưỡng chế thi hành án

Khi người phải THA không tự nguyện, cơ quan THADS có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế sau:

1. Kê biên tài sản, bán đấu giá

Dùng để thi hành nghĩa vụ trả tiền.

• CCPL: Điều 71 và Điều 98, Điều115 Luật THADS.

2. Khấu trừ thu nhập

Áp dụng với người có lương hoặc thu nhập ổn định.

• CCPL: Điều 78 Luật THADS.

3. Phong tỏa tài khoản ngân hàng

• CCPL: Điều 76 Luật THADS.

4. Cưỡng chế giao nhà, giao đất, giao vật

• CCPL: Điều 115–120 Luật THADS.

5. Buộc chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản

• CCPL: Điều 122 Luật THADS.

VII. Tài sản nào được miễn kê biên?

Không phải mọi tài sản đều bị kê biên. Luật quy định một số loại tài sản không được kê biên, ví dụ:

• Thuốc men, đồ dùng thiết yếu của người phải THA và gia đình.

• Công cụ lao động tối thiểu (xe máy, đồ nghề…).

• Lương tối thiểu để sinh hoạt.

• CCPL: Điều 87 Luật THADS.

VIII. Chi phí thi hành án dân sự

Người được thi hành án hoặc người phải thi hành án có thể phải chịu một số phí:

• Phí xác minh điều kiện thi hành án.

• Phí cưỡng chế.

• Chi phí thẩm định, đấu giá tài sản.

• CCPL: Luật phí và lệ phí 2015 + Điều 73 Luật THADS.

IX. Khiếu nại, tố cáo trong thi hành án

Nếu cơ quan THADS làm sai, người dân có quyền:

1. Khiếu nại

• Gửi tới Thủ trưởng cơ quan THADS.

• Thời hạn: 10 ngày (đối với hành vi) hoặc 30 ngày (đối với quyết định).

• CCPL: Điều 140, Điều 146 Luật THADS.

2. Tố cáo

• Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của Chấp hành viên.

• Gửi cơ quan cấp trên hoặc Viện kiểm sát.

• CCPL: Luật Tố cáo 2018.

X. Những lưu ý quan trọng cho người dân

1. Thời hạn yêu cầu THA là 05 năm, quá hạn sẽ mất quyền.

2. Kê khai tài sản trung thực để tránh bị xử lý hình sự (tội không chấp hành án).

3. Nên giữ đầy đủ tài liệu tài chính và giấy tờ sở hữu để phục vụ cho quá trình THA.

4. Trường hợp cố tình tẩu tán tài sản → có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự (Điều 380 BLHS).