Tư vấn

Đối với các cặp vợ chồng gặp rào cản về sức khỏe sinh sản, mang thai hộ vì mục đích nhân đạo là giải pháp y khoa và pháp lý hỗ trợ họ thực hiện quyền làm cha, làm mẹ. Để bảo đảm tính minh bạch, hạn chế các biến tướng thương mại hóa, pháp luật hiện hành quy định chặt chẽ về điều kiện, hồ sơ cũng như trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan.

1. Phân định bản chất pháp lý và điều kiện áp dụng

Pháp luật Việt Nam chỉ cho phép thực hiện mang thai hộ vì mục đích nhân đạo và nghiêm cấm mọi hình thức mang thai hộ vì mục đích thương mại (hành vi mang thai giúp người khác nhằm thu lợi về kinh tế hoặc các lợi ích vật chất khác).

• Xác định quan hệ cha mẹ - con: Trẻ sinh ra từ phương pháp mang thai hộ vì mục đích nhân đạo được pháp luật công nhận là con chung hợp pháp của vợ chồng bên nhờ mang thai hộ ngay từ thời điểm chào đời (Căn cứ Điều 94 Luật Hôn nhân và Gia đình). Về mặt sinh học, trẻ được tạo thành từ noãn của người vợ và tinh trùng của người chồng qua phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm trước khi cấy vào tử cung người mang thai hộ.

• Điều kiện đối với cặp vợ chồng nhờ mang thai hộ:

  • Chưa có con chung.

  • Có văn bản xác nhận từ cơ sở y tế có thẩm quyền về việc người vợ không thể tự mang thai và sinh con, dù đã áp dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản.

  • Đã qua quy trình tư vấn bắt buộc về y tế, pháp lý và tâm lý.

• Điều kiện đối với người mang thai hộ:

  • Phải là người thân thích cùng hàng của bên vợ hoặc bên chồng nhờ mang thai hộ.

  • Đã từng sinh con và chỉ được thực hiện mang thai hộ tối đa 01 lần.

  • Đáp ứng độ tuổi, điều kiện sức khỏe sinh sản (có xác nhận y tế). Trường hợp người này đang có chồng thì phải có sự đồng ý bằng văn bản của người chồng.

2. Tiêu chuẩn đối với cơ sở y tế được phép thực hiện

Căn cứ Điều 12 Nghị định 207/2025/NĐ-CP, bệnh viện hoặc cơ sở khám chữa bệnh chỉ được tiếp nhận và thực hiện kỹ thuật này khi đáp ứng đủ các tiêu chí:

• Năng lực chuyên môn: Có tối thiểu 02 năm kinh nghiệm thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF); trong đó, 02 năm gần nhất tính đến ngày nộp hồ sơ phải đạt quy mô tối thiểu 500 chu kỳ IVF/năm.

• Nhân sự tư vấn:

  • Tư vấn y tế: Phải là bác sĩ chuyên khoa phụ sản thuộc biên chế/nhân sự chính thức của cơ sở.

  • Tư vấn tâm lý và pháp lý: Nhân sự tâm lý cần có trình độ đại học chuyên ngành tâm lý hoặc bác sĩ có chứng chỉ đào tạo về tâm lý; nhân sự pháp lý cần có bằng cử nhân luật trở lên (các vị trí này có thể là nhân sự cơ hữu hoặc nhân sự hợp tác theo quy định).

3. Thành phần hồ sơ và quy trình giải quyết

Hồ sơ cần chuẩn bị

1. Đơn đề nghị thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo (theo Mẫu tại Phụ lục II ban hành kèm Nghị định 207/2025/NĐ-CP).

2. Văn bản thỏa thuận về việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo giữa các bên.

3. Xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú hoặc tài liệu hợp pháp chứng minh mối quan hệ thân thích cùng hàng giữa hai bên.

4. Giấy tờ chứng minh người mang thai hộ đã từng sinh con (Giấy khai sinh, Giấy chứng sinh của con hoặc xác nhận của UBND cấp xã).

Quy trình triển khai

• Bước 1: Nộp hồ sơ. Cặp vợ chồng nộp trọn bộ hồ sơ đề nghị về cơ sở y tế đủ điều kiện pháp lý.

• Bước 2: Khám sàng lọc và xác minh. Cơ sở y tế tổ chức khám sức khỏe toàn diện cho các bên, ban hành văn bản xác nhận điều kiện y khoa (xác nhận người vợ không thể mang thai và xác nhận người mang thai hộ đủ điều kiện sức khỏe).

• Bước 3: Xử lý và phê duyệt.

  • Nếu đủ điều kiện, cơ sở tiến hành quy trình y khoa theo quy định.

  • Nếu không đủ điều kiện sức khỏe hoặc hồ sơ chưa đạt, trong vòng 10 ngày làm việc, cơ sở y tế phải đưa ra văn bản trả lời từ chối và nêu rõ lý do.

4. Danh mục chi phí được phép chi trả

Theo Thông tư 32/2016/TT-BYT, bên nhờ mang thai hộ có trách nhiệm chi trả các khoản chi phí thực tế phục vụ quá trình mang thai, bao gồm:

• Chi phí đi lại của người mang thai hộ.

• Chi phí y tế phát sinh: Khám thai, xét nghiệm, dịch vụ kỹ thuật, thuốc, máu, dịch truyền, chăm sóc y tế trước, trong và sau sinh.

• Chi phí chăm sóc dinh dưỡng và vật dụng vệ sinh cá nhân nhằm bảo đảm sức khỏe cho người mang thai hộ.

5. Chế tài xử lý đối với hành vi mang thai hộ thương mại

Mọi hành vi biến tướng mang thai hộ nhằm mục đích kinh doanh hay thu lợi bất chính đều bị xử lý nghiêm minh theo Bộ luật Hình sự 2015 (Điều 187):

• Khung cơ bản: Người có hành vi tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

• Khung tăng nặng: Phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu thuộc các trường hợp: thực hiện đối với 02 người trở lên, phạm tội từ 02 lần trở lên, lợi dụng danh nghĩa cơ quan/tổ chức hoặc tái phạm nguy hiểm.

Nguồn: https://luatvietnam.vn/dan-su/thu-tuc-mang-thai-ho-cap-nhat-5-quy-dinh-moi-nhat-568-25127-article.html